آواز خاک
منوچهر آتشی
نشر نگاه
چاپ دوم 1380
3000 نسخه
182 صفحه
1000 تومان
به پرندههای جنگل گیلان
پیغام دادم
که در نماز سحرگاهی
و در ملال تنبلی آبسالی جاوید
گنجشکهای تشنه دشتستان را
در یاد داشته باشند
شعرنامه آواز
خاک بهسان دیگر سرودههای منوچهر آتشی
مجموعه سرودهئی است همچنان غنی از واژگان فارسی و بومی:
با این شکسته
- گفتم
از اقیانوس خواهم گذشت
و آنسوی سواحل نامکشوف
با جلگههای دستنخورده
با پشتههای سیراب
و درههای وحشی پربرکت
خواهم آمیخت
و بذر بیبدیل خورجینم را
در وسعت مشاع بکارت
خواهم ریخت.
از این شکسته سکان پرتجربه
-
این اشتر صبور صحرای آب،
گفتم:
چون پا نهم به خشکی موعود
بر شانههای سوختهام
گیسوی بید مجنون خواهد ریخت
و مرغهای جنگلی بینام
صیت رسالتم را
-
تا اقصای برّ تازه
پرواز
خواهند داد.
ستایش طبیعت دشتستان گرایش آشنای دیگر سرودههای آتشی است:
باد در دام باغ مینالید
رود شولای دشت را میدوخت
قریه سر زیر بال شب میبرد
قلعه ماه در افق میسوخت.
اما این طبیعتگرائی او را دچار سانتیمانتالیسم نمیکند. تصویرهای
طبیعت استعارهئی است برای حقیقتهای بسیار و چه بسا تلخ:
ای تاک
بیهوده تاب سرسخت!
ناپاکزای پاک!
خود را نگاه میکنی آیا،
در آبهای سبز
-
که دیگر نیست؟
خود را،
که قرنهاست
از یاد ابرهای سبکتاب رفتهئی؟
خود را
-
سرسبز بلند بالغ انبوه
کز آسمان آینه آب رفتهئی؟
پاکآفرین ناپاک،
ای تاک!
شاید کنون به خلسه روئیدنی بطئی
رؤیای جامهای لبالب را
با ریشههای سوخته نشخوار میکنی
انگورهای سبز و درشت و زلال را
بر استران کنده خود بار میکنی؟
در هایهوی میکده خوابهای تو
شاید
اکنون، کبوتران سپید پیالهها
از چاه شیشهها
پرواز میکنند.
اندیشههای خسته مردان بیپناه
-
در سنگلاخ گردنه غربت و غرور
تا قلههای فتح
تا قلعههای مفتوح
تا عرفههای وصل
ره باز میکنند.
مهجور باغها! مطرود خاک!
ای تن به داربست افسانههای کهنه سپرده!
-
غافل که داربست تو تا کی است مرده،
ای تاک!
اینجا یقین خاک
دریاچه بزرگ سرابست
و شک آسمان
خورشید سرد خفته در آب است
ای جفتجوی غمناک،
ای تاک!
دل خوش مکن به هلهله آبهای دور
-
باران ریز برق پر زنبور
از عمق خشکسار زمان، از انحنای عمر زمین
شب، سرد و بیهیاهو، جاریست
و در اجاق مردک هیزمفروش
هیزم نیست
با خستهتر ز خویشی، پیچان، هراسناک
از خویشتن گریزان،
ای تاک!
شب ساکت است و سنگین
با زوزه شکستن خود، بشکن این سکوت.
وان داستان کهنه مکرر کن
"فرجام تاک تنها، تابوت"g