***
تماشای هر اثر هنری خود به خود لذت بخش است . چه
برسد به آن که شاهد مجموعه هنری باشی که حاصل فعالیت سه نسل از
هنرمندان کشورت را در بر می گیرد . بنابراین تلاش دست اندرکاران موزه
هنرهای معاصر تهران برای به نمایش گذاشتن بخشی از گنجینه پرده های
نقاشی خود ستودنی است . به ویژه که ایرج اسکندری در مقام دبیر نمایش
گاه ، از حاصل زحمت های خود و همکارانش ، در پی رسیدن به پاسخ پرسش های
زیر است :
-
رابطه نقاشی معاصر ایران با پیشینه تاریخی
خود چگونه است ؟
-
جنبش نوگرائی نقاشی ایران ریشه در چه تفکر
و ذهنیتی دارد ؟
-
جنبش نقاشی معاصر ایران چه اتفاق جدیدی را
در روند هنر معاصر جهان و ایران به وجود آورده است ؟
-
نقش هنرمندان و مدرسان خارجی در شکل گیری
نقاشی معاصر ایران چگونه ارزیابی می شود ؟
-
ضرورت همگامی نقاشی ایران با دستاوردهای
هنری جهان چیست؟
-
حضور گرایش های سنتی در نقاشی معاصر ایران
چگونه ارزیابی می شود ؟
-
جایگاه هنر انقلاب را در این روند چگونه
باید ارزیابی کرد ؟
و بالاخره
- شاخصه های اثری که شایسته حضور در گنجینه موزه
هنرهای معاصر تهران است، چیست؟
[ به نقل از دیوارکوب ویژه این نمایش گاه]
اما به نظر می رسد پاسخ
به سه سؤال نخست ، به این آسانی و از طریق این مجموعه به نمایش گذاشته
شده ، ممکن نباشد . زیرا از هر هنرمند دو یا بیشینه سه پرده نقاشی به
نمایش گذاشته شده است . در حالی که بسیاری از این هنرمندان دوره های
کاری گوناگونی داشته اند و اثر / آثار به نمایش گذاشته شده ، لزوما
بیانگر تمام مشخصه های کاری ایشان نیست . برای نمونه می توان به بهرام
دبیری ، پرویز کلانتری ، پری یوش گنجی، گیزلا وارگا سینائی و ... اشاره
کرد که دست کم در پانزده سال گذشته خود از نزدیک پی گیر کارهای شان
بوده ام .
مشکل دیگر به ملاک های انتخاب خریداران این پرده ها در سال های گونه
گون مدیریت موزه هنرهای معاصر تهران برمی گردد. چه بسا اثر خریداری شده
بهترین کار هنرمند نباشد یا نقاشی مانند ضیاء الدین جاوید کارهای خود
را نفروشد . آن وقت تحلیل گر تاریخ هنر نقاشی مدرن ایران ، چگونه می
تواند بر مبنای این مجموعه تحلیل خود را عرضه کند یا به داوری بنشیند ؟
شاید بهتر باشد هنگام برگزاری چنین نمایش گاه هائی و با چنین هدف های
بزرگی ، آثار هنرمندانی مانند جاوید به عاریت گرفته شود .
***
از محسن وزیری مقدم پرده " خراشیدگی
های زمین "( 1342 ) بر دیوار موزه آویخته بود . او که مبدع نقاشی با شن
در جهان است ، اخیرا در ایتالیا جایزه مهمی دریافت کرد . گرچه همان یک
پرده شاهد خوبی از سبک او بود ، اما این دریغ را باقی می گذاشت کاش
پرده های بیش تری از او موجود بود تا می شد دریافت در این فاصله چهل
ساله چه کرده است .
***
برخی پرده های نمایش گاه از ترتیب شرح داده شده
برخوردار نبودند . این اتفاق در مورد پرده های مهدی ویشکائی ، ایران
درودی ، مرتضا اسدی و ... افتاده بود و به خصوص در مورد اولی
طنز می نمود. زیرا پرده نخست در سال 1343 کشیده شده بود و جوانی او را
نشان می داد و دومی تاریخ 1324 را داشت اما میان سالی وی را به تصویر
کشیده بود !
*
پرده " بدون عنوان" آیدین آغداشلو که
به سقوط مینیاتور پرداخته بود ، " فضای منفی " حسین خسروجردی که از عشق
عرضه شده زن و پاسخ خشونت بار مرد می گفت و البته تنها پرده پاره و سپس
دوخته شده نمایش گاه بود ، " تخته سنگ " محمد رادوند که می شد خرده سنگ
هایش را دست گرفت و ... از کارهای تماشائی این گنجینه است . افسوس که
روز اول برگزاری این نمایش گاه ، موزه خلوت بود !